Yeraltı Kömür Madenlerinde Güvenlik ve Sağlık kılavuzu

327 : ILO Yeraltı Kömür Madenlerinde Güvenlik ve Sağlık kılavuzunda yangın, havalandırma, giriş ve çıkış yollarına dair ayrıntılı ilkeler yer alıyor


    "Kara maden" 50 ülkede çıkarılıyor. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün 2011 tarihli
"Yeraltı Kömür Madenlerinde Güvenlik ve Sağlık" kılavuzunda, kömür madenlerinde
yangın, havalandırma, giriş ve çıkış yollarına ilişkin ayrıntılı ilkeler yeralıyor.
ILO kılavuzunda yangının yolaçabileceği tahribat anlatılırken "Yangınlar
madende kolaylıkla yayılabilir, madendeki havalandırma kontrollerini tahrip
eder, sınırsız yakıt desteği ve alev alabilen metan bulunması nedeni ile maden
patlamalarını tetikleyerek madencilerin felaketine yol açar" deniliyor.

    -KARA MADEN...-

    ILO Kılavuzu’nun "Yangın" bahsinde şu öneri, tanım ve tasvirler yapılıyor:
    "-Kömür 50 kadar ülkede yeraltı madenlerinde üretilmektedir. Yeraltı kömür
madenleri, işyeri koşullarının tüm yönleri ile devamlı olarak izlendiği bir ortamda,
maharetli az sayıdaki işgücünün kullandığı son
    model uzaktan kumandalı aletlerle üretim yapılan işletmelerden, eskiden kalma
yöntemlerle sağlıksız ve güvenliksiz koşullarda elle kazı yapılan ve kömürün elle
çıkarılıp taşındığı işletmelere kadar değişiklik göstermektedir.
    -Kömürün çıkarılması, taşınması ve işlenmesi, uygun olarak kontrol edilmezse, kaza
hastalık ve ölümle sonuçlanan bir dizi sağlık ve güvenlik tehlikelerine yol
açabilir. İşveren, kontrolünde bulunan yeraltı kömür madenlerinde güvenlik ve sağlıkla
ilgili riskleri ortadan kaldırmak veya en düşük düzeye indirmek için özellikle
aşağıda belirtilenler olmak üzere, gerekli bütün önlemleri almalıdır:
    (a) güvenli bir işletme ve sağlıklı bir çalışma ortamı koşullarının temin edilmesi
için madenin, iletişim sistemi dâhil olmak üzere elektrikli, mekanik ve diğer
ekipmanlarla, planlanmış, kurulmuş ve donatılmış olmasını sağlamalıdır,
    (b) işçilerin verilen görevleri kendilerinin ve başkalarının güvenlik ve sağlıklarını
tehlikeye sokmadan yapabilecekleri şekilde madenin işletilmesi, çalıştırılması,
bakımı ve işe son verilmesi sağlanmalıdır,
    (c) insanların yaptıkları iş nedeniyle girecekleri sahalardaki zeminin stabilitesini
koruyucu önlemler alınmalıdır,
    (d) uygulanabilen durumlarda, yeraltındaki her işletmeden yeryüzüne ayrı çıkış
yolları olan iki ayrı çıkış sağlanmalıdır,
    (e) işçilerin maruz kalabilecekleri çeşitli tehlikeleri belirlemek ve maruziyet
düzeylerini ölçmek için çalışma ortamının izlenmesi, değerlendirilmesi ve düzenli
denetimi sağlanmalıdır,
    (f) girişe izin verilen tüm yer altı çalışmalarında yeterli havalandırma sağlanmalıdır,
    (g) belirli tehlikelere duyarlı tabakalarda, bir işletme planı, güvenli bir çalışma
sistemi ve işçilerin korunmasını sağlayacak yöntemler hazırlanmalı ve uygulanmalıdır,
    (h) maden işletmesinin özelliğine uygun olarak, yangın ve patlamaların başlamasını
ve yayılmasını önleyici, tespit edici ve bunlarla mücadele edici önlemler alınmalıdır,
    (i) işçilerin güvenlik ve sağlığı için ciddi bir tehlike olması durumunda, işlemlerin
durdurulması ve işçilerin güvenli bir yere sevk edilmesi sağlanmalıdır,
    (j) yöneticiler veya nezaretçiler, herhangi bir kişinin güvenlik ve sağlıkla ilgili
yönetmeliklere ve uygulama kılavuzlarına uymadığını belirlediklerinde hızla
düzeltici önlemler almalıdırlar. Bu müdahalenin başarısız olması durumunda, sorun
derhal daha yüksek düzeydeki yöneticiye aktarılmalıdır."

    -"PATLAYICILIĞI YÜKSEK TOZ"-

    ILO’ya göre kömürün üretimi, taşınması ve işlenmesi, küçük partiküller halinde
kömür tozu oluşumuna yol açıyor. Patlayıcılığı yüksek olan bu toz, kontrol edilmez
ve birikmesine izin verilirse tutuşabiliyor. Havada bulunması halinde, kömür
tozu büyük patlamalara neden olabiliyor. Kömür tozu patlamaları, öldürücü kuvvetler
oluşturabilir, yangın ve aşırı ısınmış hava madende hızla yayılarak, madende
çalışanların ölümlerine veya yaralanmalarına kaynaklık edebiliyor. Patlama
kuvveti, havalandırma, tavan kontrolleri ve kaçış yollarının tıkanarak, madencilerin
oksijenin boğucu gazlarla yer değiştirdiği ortamlarda kapalı kalmalarına
sebep olabiliyor.

    -"YANGIN MADENCİNİN FELAKETİ..."-

    ILO, kömür madeni yangılarını "maden işçisinin güvenliği ve sağlığı için önemli
bir tehlike" olarak tanımlarken şu tasviri yapıyor:
    "Yangınlar yer altındaki işçilerin hayatları ve geçimleri için tehlike oluşturur.
Yeraltı kömür madenlerindeki havalandırma akımları, yangından çıkan yoğun duman
ve toksik yanma ürünlerini maden boyunca
    taşıyabilir, bu da çok uzun olan kapalı geçiş yollarından kaçmayı zor ve ölümcül
yapar. Yangınlar madende kolaylıkla yayılabilir, madendeki havalandırma kontrollerini
tahrip eder, sınırsız yakıt desteği ve alev alabilen
    metan bulunması nedeni ile, maden patlamalarını tetikleyerek madencilerin felaketine
yol açar."

    -BÜTÜN MADENLERDE MÜMKÜNSE HAVA GİRİŞİ İÇİN İKİ ANA YOL..."-

    ILO kılavuzuna göre bütün madenlerde, mümkün olduğunca, hava girişi için iki ayrı
ana yol temin edilmesi gerekiyor. Yollardan birinin yangın nedeniyle etkilenecek
olursa, diğeri yer altında bulunan kişinin madenden kaçmasını sağlayacak güvenli
bir yol oluşturması için açık kalacak şekilde birbirinden ayrılmış olması
tavsiye ediliyor. Öneriler şöyle sürüyor:
    "Bütün madenlerde, mümkün olduğunca, yer altındaki her işyerinden, her biri
yüzeye
ayrı çıkış yolları ile bağlı olan, iki çıkış temin edilmelidir. Hava girişi
için iki ana giriş yolu olmayan madenlerde tek olan
    ana giriş, yangın tehlikesinden, mümkün olduğunca, uzak yapılmış ve donatılmış
olmalıdır. Her maden, ulusal yasa veya yönetmelikler doğal koşulları ve boyutları
nedeniyle muaf tutmadıkça, yangınla etkin bir şekilde mücadele amacı ile bütün
çalışma yerlerine yeterli miktarda ve basınçta su iletebilen su şebeke devresine
sahip olmalıdır. Ulusal yasa veya yönetmelikler, yağmurlama tipi su sistemlerini,
köpük üretici sistemleri, çok amaçlı kuru toz sistemlerini veya diğer otomatik
yangın bastırma sistemlerini harekete geçirmek için otomatik yangın algılayıcıları
ve uyarı sistemlerinin kullanılmasını gerektiren standartlar oluşturmalıdır."
    Her madende, yangından etkilenen tüm kişilerle etkin olarak haberleşme sağlanmasının
ve bir acil durum yöntemi geliştirilmesinin önemine dikkat çeken ILO şu uyarıyı
da yapıyor:
    "K mür madenleri kömür, kömür tozu ve yanıcı ve patlayıcı maden gazları için doğal
depolar bulundurur. Kömür madenlerine elektrikli ve üzerlerinde elektrik akımı
bulunan aletlerin girmesi, sayısız ölüm ve yaralanmalara yol açabilen maden
yangınları ve patlamaları başlatma potansiyeli yaratır ve madeni harap eder."

-ANKA-